Айқын
Атыраудың майға бөккен топырағында туылып, мұнайшылар ортасында өскен ол, әке үлгісімен мұғалім, ана үлгісімен кеңсе қызметкері болып кетуі әбден мүмкін еді. Мектепте өте жақсы оқыған дарқан даланың дарынды ұлына дәрігер, инженер, құрылысшы, тіпті ұшқыш боламын десе де сол жылдары кез келген институттың есігі ашық тұрды. Алайда толарсақтан «май» кешіп жүріп, күнде жер қойнауынан «қара алтынды» сапырып жатқан качалкалардың қасынан өтетін ол, иісі қолқаны жарғанмен, экономиканың қаны іспетті осы «қара алтынды» не жек көруі, не жақсы көруі тиіс еді. Болашақ мамандығын ел келешегімен байланыстыра таңдаған оған екінші жол дұрыс көрінді. Сөйтті де Мәскеудегі И.Губкин атындағы мұнай-химия және газ өнеркәсібі институтына тартып кетті. Осы білім ордасын «Мұнай-газ кеніштерін пайдалану технологиясы және кешенді механизациялау» мамандығы бойынша үздік бітіріп, аспирантурада қалдырылды. Осылай тағы үш жыл ғылыми-зерттеулермен айналысып, тікелей өндірістегі еңбек жолын 1973 жылы «ҚазМұнайГазбарлау» басқармасының Оңтүстік-Ембі экспедициясында мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылау бойынша инженер-технолог қызметінен бастады. Содан бері, міне 38 жыл, оның бүкіл өмірі Құдайдың қазаққа берген ерекше байлығының бірі - мұнаймен байланысты өтіп жатыр. Бұл салада ол білмейтін құпия жоқ. Әр жылдары Қазақ геологиялық-барлау мұнай ғылыми-зерттеу институтында бұрғылау технологиясы зертханасының меңгерушісі, институт директорының ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары, «Прикаспийгеология» аумақтық басқармасының басқарма бастығы, Қазақ политехникалық институты Атырау филиалының кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. Геологиялық барлау саласында істей жүріп, Ұзақбай Сүлейменұлы Қазақстанның Каспий жағалауы, Үстірт - Бозашы және басқа бассейндерінде көмірсутек кеніштерін игеруге белсене қатысты әрі барлау ұңғымаларын 6 мың метр тереңдікке дейін бұрғылау технологиясын әзірлеп, өндіріске енгізді. Ол сондай-ақ бұрынғы одақтық «Прикаспийгеология» аумақтық басқармасының басқарма бастығы ретінде Қазақстанның Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау, Батыс Қазақстан облыстары мен Ресейдің Астрахань, Волгоград, Куйбышев, Саратов, Ульянов облыстары мен Қалмақ республикасында кең көлемді бұрғылау жұмыстарына жетекшілік етіп, осы өңірлерде бірқатар мұнай мен газ кеніштері ашылды. Кезінде «Қазақойл», «ҚазТрансГаз», «ҚазМұнайГаз», «Маңғыстаумұнайгаз» сияқты үлкен компанияларды басқарды, еліміздің Энергетика және минералды ресурстар министрінің орынбасары болды. Қазіргі кезде «Қазақ мұнай және газ институты» АҚ Бас директоры.
- Мұнай - менің өмірім, менің тағдырым және осылай болғанына титтей де өкінбеймін. Өйткені мұнай-газ өндірісі қабырғалы сала ретінде экономиканың нығайып, Тәуелсіз Қазақстанның дамуына үлкен үлес қосты. Кешегі қиын кездерде Елбасымыздың ерен еңбегі мен асқақ абырой беделінің арқасында осы салаға тартылған қомақты инвестициялардың арқасында еліміз тығырықтан шығып, қысқа мерзім ішінде әлемге танылған мемлекетке айналды. Биыл 20 жылдығы тойланатын тәуелсіздік жылдарында еліміз қандай жетістіктерге жетіп, қаншама қиындықтарды еңсерсе, оған отандық мұнайшылардың қосқан үлесі қомақты екені мені айрықша мақтанышқа бөлейді.
Иә, техника ғылымдарының докторы, Ұлттық инженерлік академияның академигі, елге сіңірген еңбектері үшін «Құрмет», 3 дәрежелі «Барыс» ордендері және бірнеше медальдармен марапатталған Ұзақбай Сүлейменұлы өмірін мұнай саласына арнаған маман, ғалым, өндірісті ұйымдастырушы ғана емес, ол Қазақстан Республикасының «Мұнай туралы» заңының авторларының бірі, шетелдік инвесторлармен келіссөздерді ел мүддесіне орай тиімді жүргізуге, халықаралық және отандық үлкен жобаларды әзірлеуге белсене қатысып, үлкен үлес қосқан отаншыл азамат. Оның басты ұстанымы: «Қай істе де мемлекет мүддесі бәрінен жоғары болуы тиіс!»
Құтмағамбет ҚОНЫСБАЙ
